İŞTE İSİM İSİM YANDAŞ REKTÖRLER

Üniversitelerin nasıl ele geçirildiğine ilişkin yazılarımın birincisinde, AKP’nin iktidara geldiği 2002 yılı sonundan başlayarak tarihsel süreç içinde yasal düzenlemelerle üniversiteleri nasıl ele geçirmeye çalıştığını; ikincisinde de, yasal düzenlemelerde başarılı olamayan iktidarın Cumhurbaşkanı değişikliğine kadar bu işi ertelediğini, değişiklikten sonra seçim ve atamalardaki ölçütlerin nasıl değiştirildiğini açıklamıştım. Bu yazıda da, yapılan atamaları örneklerle somutlaştırmaya, YÖK’ün bu atamalarda nasıl kullanıldığını anlatmaya çalışacağım.
      1) Göreve geldiği günden beri 46’sı mevcut, 30’u yeni kurulan olmak üzere 76 üniversiteye rektör seçen ve atayan YÖK ve Sayın Cumhurbaşkanı, tercihlerinin hemen tümünü önceki yazımızda yer verdiğimiz nitelikteki öğretim üyelerinden yana kullanmışlardır.

      2) Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün rektörlüğe ilk ataması, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nde yaşanmıştır. Üniversitedeki seçimlere uygun biçimde sıralamanın yer aldığı YÖK listesi, Sayın Abdullah Gül’ün Cumhurbaşkanı olmasından önce Köşk’e gelmiştir. Sayın Cumhurbaşkanı, bu listede 1. sırada yer alan ve üniversiteden de en çok oyu almış bulunan Prof. Dr. Gaye Usluer’i değil, 2. sırada yer alan Prof. Dr. Fazıl Tekin’i atayarak, sonraki atamalar için gerekli sinyali vermiştir.
ATAMALAR ARKA SIRALARDAN
      3) Hemen arkasından, mevcut üniversitelerde görev süresi dolan rektörlüklere yapılan YÖK ve Sayın Cumhurbaşkanı’nca yapılan seçim ve atamalar şöyle olmuştur.
      - Dicle Üniversitesi Rektörlüğü’ne, Temmuz 2007 genel seçimlerinde AKP’den milletvekili adayı olan Prof. Dr. Ayşegül Jale Saraç atanmıştır. Üniversite seçimlerinde en çok oy alan Prof. Dr. Naime Canoruç, YÖK seçimlerinde listeye bile alınmamış; buna karşılık Prof. Saraç, YÖK seçimlerinde liste başı yapılmıştır.
      - İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü olarak atanan Prof. Dr. Muhammed Şahin, üniversite seçimlerinde 2. sırada yer almışken, YÖK listesinde 1. sıraya yükseltilmiştir. Üniversite seçimlerinde en çok oy alan Prof. Dr. Hüseyin Faruk Karadoğan, YÖK listesinde 3. sıraya düşürülmüştür.
      - Gazi Üniversitesi Rektörlüğü’ne, üniversite seçimlerinde 2. sırada yer almasına karşın, YÖK listesinde 1. sıraya yükseltilen Prof. Dr. Rıza Ayhan atanmıştır. Üniversite seçimlerinde en çok oy alan Prof. Dr. Kadri Yamaç’a YÖK listesinde hiç yer verilmemiştir.
      - Uludağ Üniversitesi, Kırıkkale ve Cumhuriyet Üniversitesi rektörlüklerine, üniversite seçimlerinde 2. olmasına karşın, YÖK listesinde 1. sıraya yükseltilen, sırasıyla Prof. Dr. Medet Mete Cengiz, Prof. Dr. Ekrem Yıldız ve Prof. Dr. İlyas Dökmetaş atanmıştır. Üniversite seçimlerinde en çok oy alan Prof. Dr. Merih Yurtkuran, Prof. Dr. Ahmet Murat Çakmak ve Prof. Dr. Mehmet Bakır YÖK listesine ya hiç alınmamış ya da ancak 2. ve 3. sırada yer bulabilmiştir.
      - İstanbul Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi ve Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi rektörlüklerine atanan, sırasıyla Prof. Dr. Yunus Söylet, Prof. İsmail Yüksek ve Prof. Dr. Hüseyin akın, üniversite seçimlerinde 2. sırada yer almışken, YÖK listesinde 1. sıraya yükseltilmişlerdir.
TÜRBAN BİLDİRİSİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü’ne atanan Prof. Akın “Türbana Özgürlük Bildirisi”ni imzalayan öğretim üyeleri arasındadır. Yine aynı bildiriye destek veren Prof. Söylet, YÖK üyesi iken, rektör seçimlerine katılabilmek için üyelikten ayrılmış, ancak rektör seçildikten sonra yeniden YÖK üyeliğine atanmıştır.
      - Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde yapılan seçimlerde, o dönemde rektör olan Prof. Dr. Atilla Kılıç 171 oy, Prof. Dr. Hayri Coşkun 129 oy, Prof. Dr. Ekrem Gürel 48 oy almışlardır. YÖK, Prof. Coşkun’u 1., Prof. Gürel’i 2., Prof. Kılıç’ı 3. sıraya yerleştirerek listeyi Köşk’e göndermiş; Sayın Cumhurbaşkanı da Prof. Coşkun’u rektörlüğe atamıştır.
      Prof. Coşkun’un seçimlerden önce üniversite içinde AKP milletvekilleri ve il yöneticileriyle toplantı yapması, Abant İzzet Baysal Vakfı yöneticilerinin Sayın Cumhurbaşkanı’na bu durumu anlatarak üniversiteye siyasetin sokulmaması gerektiğini bildirmeleri de dikkate alınmamıştır.
      Yine, Prof. Coşkun’un, profesörlüğe yükseltilmesinde yapıldığı öne sürülen bir usulsüzlükle ilgili YÖK’te soruşturuluyor olması da, sonuca etkili olmamıştır.
      (Cumhuriyet, 05.02.2010; Orhan Bursalı, CBT, 05.02.2010; Mahmut Lıcalı, Cumhuriyet, 08.11.2010)
      - Anadolu Üniversitesi ile Marmara Üniversitesi rektörlüklerine, üniversitelerinde en yüksek oyu alan Prof. Dr. Fevzi Sürmeli ile Prof. Dr. Necla Pur değil, sırasıyla 238 ve 180 oy daha eksik alarak 2. ve 3. sırada yer verilen, ancak YÖK listesinde 1. sıraya yükseltilen Prof. Dr. Davut Aydın ve Prof. Dr. M. Zafer Gül’ün atanması dikkatlerden kaçmamıştır. (Cumhuriyet, 07.07.2010)
      - Giresun Üniversitesi’nde yaşanan ise gerçekten ibretle izlenmesi gereken bir gelişmedir. Bu üniversitede yapılan seçimlerde en çok oyu alarak 1. ve 2. sıraya yerleşen Prof. Dr. Halil İbrahim Bahar ile Prof. Dr. Mustafa Türkmen, YÖK listesinde ilk üç sıraya bile konulmamış ve YÖK tarafından Cumhurbaşkanlığı’na gönderilen listede bu öğretim üyelerinin adına yer verilmemiştir.
      Buna karşılık, Giresun Üniversitesi’ndeki seçimlerde 2 oy alıp üniversite listesinin en altlarında yer bulan, ancak İlahiyat Fakültesi mezunu olan ve “Türbana Özgürlük Bildirisi”ni imzalayan Prof. Dr. Yılmaz Can, YÖK listesinde 3. sıraya yerleştirilmiştir.
      Yapılan yayınlar üzerine, Prof. Can, rektör adaylığından çekilmek zorunda kalmış; ne var ki, YÖK, kalan diğer adaylar arasından yeni aday göstermesi gerekirken, seçimleri yeniden ve bilinçli olarak üniversiteye taşımıştır. Yani Giresun Üniversitesi’nden yeniden seçim yapılarak 6 aday saptanmasını istemiştir. YÖK’ün bu işlemi yargıya taşınmış ve iptali istenmiştir.
      YÖK bu arada bir şey daha yapmış, mevcut rektörün görev süresinin dolması üzerine Prof. Can’ı rektör vekilliğine atamıştır. Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin, YÖK işleminin yürütmesini durdurması üzerine de Prof. Can’ın rektör vekilliği süresi uzamıştır. Prof. Can, böylece, YÖK’ün yardımıyla kendini seçecek kadroları oluşturma olanağına kavuşmuştur. (Mahmut Lıcalı, Cumhuriyet, 03.11.2010)
AKP ADAYLARI
      4) İzleyen günlerde, yeni kurulan 23 üniversitenin 16’sına, YÖK’ün yaptığı listeler içinden, “Türbana Özgürlük Bildirisi”ne imza atan ya da bu bildiriyi destekleyen profesörler, rektör olarak atanmıştır. (Cumhuriyet, 08.11.2010) Muş Üniversitesi Rektörlüğü’ne atanan Prof. Dr. Nihat İnanç, 2007 seçimlerinde Van’dan AKP milletvekili adayı olmuştur. (Cumhuriyet, 12.11.2010)
      5) Arkasından, 15 üniversitede (Aydın Adnan Menderes, Balıkesir, Manisa Celal Bayar, Tokat Gaziosmanpaşa, Kars Kafkas, Kahramanmaraş Sütçü İmam, Kocaeli, Mersin, Mimar Sinan Güzel Sanatlar, Muğla, Hatay Mustafa Kemal, Sakarya ve Zonguldak Karaelmas üniversiteleri ile Gebze ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüleri)  rektörlerin görev sürelerinin tamamlanması üzerine seçim ve atama yapılmıştır.
      Bu üniversitelerin yalnızca ikisinde, Kocaeli ve Mersin üniversitelerinde önceki rektörler yeniden atanmışlardır. Üniversitelerinde en çok oyu almalarına karşın YÖK tarafından 2. ve 3. sıraya düşürülen Prof. Dr. Sezer Komsuoğlu ve Prof. Dr. Süha Aydın, Cumhurbaşkanı tarafından yeniden rektörlüğe atanmışlardır.
      Bunun dışında Sayın Cumhurbaşkanı YÖK listesine uymuştur. Yani diğer 13 üniversitede, YÖK listesinin 1. sırasında yer verilen adaylar rektör olarak atanmıştır. Bunlardan 11’i, YÖK tarafından, alt sıralardan 1. sıraya taşınmıştır. Bunların çoğu da “Türbana Özgürlük Bildirisi”ni imzalayan isimlerdir. (Orhan Bursalı, CBT, 19.11.2010)
      6 üniversitede, (Adnan Menderes, Celal Bayar, Kars Kafkas, Kocaeli ve Mersin üniversiteleri ile İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü) en çok oy alan önceki rektörler (Prof. Dr. Şükrü Boylu, Prof. Dr. Semra Öncü, Prof. Dr. Abamüslüm Güven, Prof. Dr. Sezer Komsuoğlu, Prof. Dr. Süha Aydın ve Prof. Dr. Zafer İlken) YÖK tarafından 2. ya da 3. sıraya düşürülmüşler; üniversite seçimlerinde 2., 3. hatta 5. olan adaylar YÖK tarafından 1. sıraya yükseltilmiştir.
      Bunlardan, üniversite sıralamasında 3. olan Prof. Dr. Mustafa Birincioğlu Aydın Adnan Menderes Üniversitesi’ne; 2. olan Prof. Dr. Mehmet Pakdemirli Manisa Celal Bayar Üniversitesi’ne; 2. olan Prof. Dr. Sami Özcan Kars Kafkas Üniversitesi’ne; 3. olan Prof. Dr. Metin Tanoğlu İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsüne rektör olarak atanmışlardır.
      Yapılan bu atamalardan sonra, 154 üniversite içinde kadın rektöre sahip olan yalnızca 5 üniversite kalmıştır.
      Bu arada, İzmir İleri teknoloji Enstitüsü önceki rektörü Prof. Dr. Zafer İlken’in ilgi çekici bir tanıklığına yer vermeden geçmeyelim. Prof. İlken, tüm adayların çağrıldığı görüşme için YÖK’e gittiği 03.11.2010 günü, görüşmenin yapıldığı yerin karşısındaki bekleme salonunda, Celal Bayar Üniversitesi Rektör adayı Prof. Dr. Mehmet Pakdemirli’nin babası Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli’yi gördüğünü belirtmektedir. Prof. İlken, ayrıca görüşmenin ciddiyetten uzak bir atmosfer içinde geçtiğini söyledikten sonra, “Bu yaşananlar için sözün bittiği yerdeyim. Atama listelerinin bir takım kişiler ve oluşumlar tarafından hazırlandığına eminim” diye düşündüğünü ifade etmektedir. (Orhan Bursalı, CBT, 19 ve 26.11.2010; Mahmut Lıcalı, Cumhuriyet, 11.11.2010)
      6) Son atamalar, yeni kurulan 7 üniversitede (Bursa Teknik, Erzurum Teknik, İstanbul Medeniyet, İzmir Katip Çelebi, Kayseri Abdullah Gül, Konya, Yıldırım Beyazıt üniversiteleri) yaşanmıştır. Bu üniversitelerin beşine de yine “Türbana Özgürlük Bildirisi”ne imza atan öğretim üyeleri seçilip atanmışlardır. (Cumhuriyet, 10.12.2010)
      YÖK yeni kurulan üniversitelerde her rektörlük için 3 aday belirlemektedir. 7 üniversite için YÖK tarafından belirlenen 21 rektör adayının 10’u “Türbana Özgürlük Bildirisi”ni imzalayanlar arasından seçilmiştir. Yeni Şafak ve Zaman gazetesi yazarları da adaylar arasında yer almıştır. AKP döneminde atanan başhekimlere de YÖK listesinde yer verilmiştir.
      Örneğin, İstanbul Medeniyetler Üniversitesi rektörlüğü için, Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Hamit Okur 1. sırada aday gösterilmiş ve Sayın Cumhurbaşkanı tarafından rektör olarak atanmıştır. Prof. Okur, aynı zamanda “haber7.com” internet gazetesinde köşe yazarlığı yapmaktadır.
      “Türbana Özgürlük Bildirisi”nde imzası olan, İslam ve felsefe üzerine çalışmalar yapan Prof. Dr. Hüseyin Sarıoğlu ile Yeni Şafak ve Zaman’da yazı yazan, TRT’de Felsefe Konuşmaları adlı program yapan Prof. Dr. Şaban Teoman Durak, adaylar arasında yer almıştır. (Mahmut Lıcalı, Cumhuriyet, 26.11.2010; Cumhuriyet, 10.12.2010)
      Bundan sonraki yazımızda da, bu kadrolaşmanın üniversiteye nasıl yansıdığı üzerinde durmak istiyoruz. Burada yalnız şu soruyu sormakla yetinelim: Üniversitelerde türbanın nasıl fiilen serbest bırakılabildiğini hala merak eden var mı?
Bülent Serim